Nörogelişimsel Bozukluklar

Nörogelişimsel bozukluklar, beynin gelişim sürecindeki farklılıklardan kaynaklanır ve bireyin sosyal, akademik ve günlük işlevselliğini etkiler. Bu zorluklar, uygun yaklaşımla ele alındığında, çocuklarımız ve gençlerimiz inanılmaz bir potansiyel sergileyebilirler. Uzm. Dr. Nurten Gözde Kamar olarak biz, bu farklılıkları bir engel değil, desteklenmesi gereken özel bir gelişim yolu olarak görüyoruz. DEHB, Otizm Spektrum Bozukluğu ve Öğrenme Güçlükleri gibi alanlarda erken tanı, doğru müdahale ve kişiselleştirilmiş tedavi planlarıyla sağlıklı ve başarılı bir geleceği inşa etmeye odaklanıyoruz.

1. Nörogelişimsel Bozukluklar Nedir ve Erken Tanının Önemi

Nörogelişimsel Bozukluklar; sinir sisteminin gelişiminde aksaklıklar veya farklılıklar sonucu ortaya çıkan, genellikle bebeklikten veya çocukluktan itibaren başlayan durumları ifade eder. Bu bozukluklar, bireyin öğrenme, iletişim, dikkat, motor beceriler ve sosyal etkileşim yeteneklerini etkileyebilir.

• Erken Tanı: Erken tanı, kritik öneme sahiptir çünkü beyin gelişiminin en hızlı olduğu erken çocukluk döneminde başlanan müdahaleler (özel eğitim, davranış terapisi), beynin plastisitesini kullanarak en yüksek faydayı sağlar.

• Ailenin Güçlendirilmesi: Tanı süreci, ebeveynlere çocuklarının ihtiyaçlarını anlamak için bilimsel bir çerçeve sunar, böylece aile içi stres azalır ve destekleyici ortam güçlenir.

2. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)

DEHB, çocuk ve ergen psikiyatrisinde en sık karşılaşılan nörogelişimsel bozukluklardan biridir. Genellikle dikkatsizlik, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileriyle karakterizedir.

Alt Başlık 2.1: DEHB Türleri ve Belirtileri

DEHB, bireyde baskın olan belirti grubuna göre üç ana grupta incelenir:

• Baskın Dikkatsizlik: Detaylara dikkat etmeme, yönergeleri takip edememe, okulda veya evde verilen görevleri tamamlamakta zorlanma ve eşyaları sık kaybetme.

• Baskın Hiperaktivite/Dürtüsellik: Sürekli hareket halinde olma, yerinde oturamama, çok konuşma, başkalarının sözünü kesme ve sırasını bekleyememe.

• Bileşik Tip: Hem dikkatsizlik hem de hiperaktivite/dürtüsellik belirtilerinin bir arada görülmesi.

Alt Başlık 2.2: Uzm. Dr. Nurten Gözde Kamar ile DEHB Yönetimi

DEHB yönetimi, tek bir yönteme dayanmaz; bütüncül bir yaklaşım gerektirir. Tedavi planımız şunları içerir:

1. Farmakolojik Tedavi: Dürtüsellik ve dikkat süresini artırmada oldukça etkili olan, hekim kontrolünde güvenli ilaç tedavisi.

2. Davranışçı Terapi ve Ebeveyn Eğitimi: Ebeveynlere, ev ve okul ortamında düzen ve rutin oluşturma, pozitif pekiştirme ve ödül sistemlerini kullanma stratejileri öğretilir.

3. Bilişsel Becerileri Geliştirme: Çocuğun planlama, organizasyon ve zaman yönetimi gibi yürütücü işlev becerilerini artırmaya yönelik çalışmalar.

3. Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) 

Otizm Spektrum Bozukluğu, sosyal iletişim ve etkileşimde zorluklar ile sınırlı, tekrarlayıcı ilgi ve davranışlarla karakterize bir nörogelişimsel durumdur.

Alt Başlık 3.1: OSB’nin Temel Alanları

• Sosyal İletişim Zorlukları: Göz teması kurmakta zorlanma, duygusal karşılık vermede güçlük, mimik ve jestleri anlamlandıramama, sohbet başlatma veya sürdürmede güçlük.

• Tekrarlayıcı Davranışlar: Sallanma, el çırpma gibi tekrarlayan hareketler (stimming), rutinlere aşırı bağlılık ve değişikliklere direnç gösterme.

Alt Başlık 3.2: OSB’de Uzman Desteği

Uzm. Dr. Nurten Gözde Kamar, OSB tanısını kapsamlı gelişimsel değerlendirmelerle (örneğin ADOS-2, ADI-R) koyduktan sonra şu tedavi stratejilerini izler:

1. Gelişim Takibi ve Koordinasyon: Çocuğun özel eğitim, duyu bütünleme terapisi ve konuşma terapisi gibi diğer profesyonellerle olan sürecini koordine etme.

2. Davranışsal Müdahaleler: Problemli davranışları azaltmaya ve sosyal becerileri artırmaya yönelik bilimsel temelli müdahaleler.

3. Aile Rehberliği: Ailelerin çocuklarının iletişim tarzlarını anlamalarına ve onlarla etkileşim kurma yollarını geliştirmelerine yardımcı olma.

4. Öğrenme Güçlükleri ve Okul Başarısı

Özgül Öğrenme Güçlüğü (Disleksi, Diskalkuli, Disgrafi), zeka düzeyleri normal veya normalin üstünde olmasına rağmen, okuma, yazma veya matematik becerilerini edinme ve kullanmada belirgin zorluk yaşayan çocuklarda görülür.

Alt Başlık 4.1: Öğrenme Güçlüğünün Türleri

• Disleksi (Okuma Güçlüğü): Harfleri tanıma, hecelemede zorluk, okuma hızı ve akıcılığında düşüklük.

• Disgrafi (Yazma Güçlüğü): Yazılı ifade, el yazısı ve dil bilgisi/noktalama kurallarını kullanmada zorlanma.

• Diskalkuli (Matematik Güçlüğü): Sayı kavramlarını anlama, aritmetik işlemleri yapma ve problem çözmede zorluk.

Alt Başlık 4.2: Öğrenme Güçlüklerinde Uzman Müdahalesi

Tanı süreci; zeka testleri ve akademik başarı testleri ile gerçekleştirilir. Tedavi, psikiyatrik destekle birlikte Özel Eğitim gerektirir:

1. Psikiyatrik Tedavi: Öğrenme güçlüğü sıklıkla ikincil anksiyete, düşük benlik saygısı ve depresyon gibi duygusal sorunlara yol açar. Bu sorunların terapi veya ilaçla tedavisi.

2. Okul Uyumu: Okul ile işbirliği yaparak çocuğa uygun eğitim düzenlemelerinin (sınav süresi uzatılması, farklı değerlendirme yöntemleri) yapılmasını sağlamak.

3. Ebeveyn Danışmanlığı: Ebeveynlerin çocuklarının güçlü ve zayıf yönlerini anlamalarını ve destekleyici bir ev ortamı yaratmalarını sağlamak.

Sonuç: Farklılıkları Kucaklamak ve Desteklemek

Nörogelişimsel bozukluklar, bir kimlik etiketi değil, doğru müdahale ile yönetilebilen gelişimsel farklılıklardır. Erken yaşta alınan uzman desteği, çocuğunuzun akademik, sosyal ve duygusal alanlarda tam potansiyeline ulaşmasının anahtarıdır. Uzm. Dr. Nurten Gözde Kamar olarak, çocuğunuzun benzersiz öğrenme ve gelişim yolculuğunda size yol göstermeye, bilimsel bilgi ve içten bir yaklaşımla destek olmaya hazırız.

Unutmayın, her çocuk öğrenir; önemli olan, onların nasıl öğrendiğini anlamaktır.

Çocuğunuzun gelişimsel takibini başlatmak ve doğru destek mekanizmalarını kurmak için hemen randevu talebi oluşturabilirsiniz.